حضرت شیخ الحدیث مولانا خداداد «صالح» به جوار رحمت حق پیوست

photo_2023-11-30_09-45-08

هزاران تن از انبوه مردم، مشایخ کرام، علمای عظام، جامعۀ روحانی، شخصیت های علمی، فرهنگیان، بزرگان، موسفیدان، استادان، مخلصان و شاگردان و بازماندگان مرحومی از شهر، ولسوالی ها و سایر ولایات، از نخستین دقایق نشر خبر رحلت ایشان، با حزن و اندوه فراوان در مراسم انتقال، تدفین و ترحیم اشتراک نموده، مراتب غمشریکی و ارادت خاص شان را به پیشگاه این فقیه دانشمند و مشاور عالی مقام، ابراز نمودند

کاروان انتقال جنازۀ مرحوم مولانا «صالح» در روز اول قوس 1402 خورشیدی از میدان هوایی بین المللی خواجه عبدالله انصاری (رح) الا شهر هرات با موجی از موتر های خورد و بزرگ، بدرقه گردید و روز بعد پیکر مبارک، از منزل مرحوم مغفور برداشته شده و با قطار طولانی موتر ها و با آخرین وداع شهروندان، به محل دفن ایشان در ساحۀ مدرسۀ عالی غیاثیه و مؤسسۀ تحصیلات عالی اسلامی الغیاث، انتقال گردید.

در مراسم ارجگذاری و تجلیل از مقام بلند معنوی، فضایل عرفانی، خدمات علمی و دینی و آثار کتبی این شخصیت متنفذ روحانی که در صحن میدان مدرسۀ عالی غیاثیه، با تلاوت آیات متبرکۀ قرآن عظیم الشان آغاز گردید، الحاج مولانا عبدالرحمان «مرادی»، الحاج مولوی «شیرزادی»، جناب الحاج شیخ الحدیث مولانا نوراحمد «اسلام جار» والی محترم هرات، الحاج خواجه عبدالخالق نمایندۀ دارالعلوم عالی خواجه عبدالله انصاری (رح)، الحاج قاری عبدالغفار «تبلیغی» و الحاج عبدالرشید عرفان «حکیمی» سخنرانی نمودند و خدمات چشمگیر شیخ الحدیث مولانا «صالح» (رح) را در حوزه های نشر علوم، رهنمایی و تحکیم شعایر دینی، تقویت همگرایی میان مردم و تربیت هزاران شاگرد و طالب العلم را ستودند و درگذشت شان را ضایعۀ جبران ناپذیر خواندند و به روح پاک مولانا «صالح» (رح) اتحاف دعا و به بازماندگان، خانواده و کافۀ امت مسلمان صبر جمیل و اجر جزیل استدعا نمودند.

شایان ذکر است که در جریان مراسم پیام های تسلیت و غمشریکی از سوی ذوات محترم آتی: الحاج خلیفه سراج الدین «حقانی» سرپرست وزارت امور داخله، شیخ خلیل الرحمان «حقانی» سرپرست وزارت امور مهاجرین وعودت کنندگان، الحاج مولوی سید حبیب الله آقا سرپرست وزارت معارف ا.ا. شیخ مولوی شمال خان «مصباح» مشاور وزارت امورمهاجرین، حامد «کرزی» رییس جمهور اسبق کشور، بازماندگان مرحوم حضرت صبغت الله مجددی، انجنیر گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی، امیر محمد اسماعیل خان، شیخ الحدیث مولوی عبدالحکیم «منیب»، انجنیر محمد ابراهیم «سپین زاده»، رئیس و استادان ریاست پوهنتون هرات، عبدالکریم «خرم»، الحاج سید اکبرآقا، انجنیرعارف خان نورزایی، انجنیر محمد یوسف «پشتون»، انجنیراحمدشاه «درانی»، حاجی موسی خان رهبرحرکت انقلاب اسلامی، محمد اکرم«خپلواک»، محمد عمر«زاخیلوال»، محمدعمر«داؤدزی»، وحیدالله«سباوون»، حاجی نثاراحمدفیضی«غوریانی» وعدۀ دیگراز وکلای پارلمان سابق شامل: غلام فاروق«مجروح»، قاضی نذیراحمد«حنفی»، حاجی شاپورخان، گل آقا «شیرزی»، داکتررنگین دادفر«اسپنتا»، محمد عیسی جان «مجددی»، خلیفه صاحب نوین مولوی جلیل الله «مولوی زاده» اتحادیۀ صنعتکاران، بسم الله خان «بسمل»، انجمن قاریان و حافظان، داکترعبدالظاهر«فیض زاده» و همچنان استادان و مسؤلان این مدارس شامل: مدرسۀ عالی جامع شریف، مدرسۀ عالی فخرالمدارس، دارالعلوم عالی هرات، مدرسۀ عالی انصار، مدرسۀ مسجد جامع ملا آدینه، مدرسۀ مسجد جامع بابای برق، مدرسۀ شهید مولوی محمد کبابیانی، مدرسۀ احیاء العلوم، شهاب المدارس پشتون زرغون، مدرسۀ علمیۀ صادقیه، مدرسۀ 24 حوت هرات، دارالعلوم فریدیۀ گذره و حضرات محترم: سیداحمدشاه جان سنجور، آقا صاحبان اوبه، آقا صاحبان کبرزان، آقا صاحبان جکان، آقا صاحبان پاشتان، آقا صاحبان شیرزاد، آقا صاحبان حبلان و بوران، گیلانی صاحبان سیوشان، آقا صاحب شیخ جان، خلیفه صاحبان مالان، تولیت مسجد جامع بزرگ هرات، تولیت مسجد جامع خرقۀ مبارکه، تولیت مزار پیر هرات گازرگاه، دارالتحقیق امام ربانی سرهندی، مولانا نجیبی کروخی، سید فرهاد شهیدزاده و ریاست ها و اعضای اتاق تجارت، معادن و صنایع، اتاق پیشه وران، اتاق سرمایه گذاری، حاجی محمد ابراهیم حبیبیار و بنیاد خیریۀ حبیبیار، بنیاد خیریۀ حاجی بسم الله صدیقی، سید نوراحمد شاه علوی، سید احمدشاه خان فقیری، حاجی عبدالقیوم خان قراردادی و تجارملی، انجمن ها و مدارس علمی – دینی، پوهنتون ها و حلقات فرهنگی و اشخاص متنفذ و بزرگان، از داخل و خارج کشور، به خوانش گرفته شد.

در مراسم زندگی نامۀ مرحوم شیخ الحدیث مولانا «صالح» (رح) نیز قرائت گردید که در بخشی از آن نگاشته شده است:

«در این مقطع از حیات و فعالیت های علمی و معنوی ایشان بود که اوضاع کشور دگرگون شد وبا کودتای کمونیستی و متعاقباً تجاوز نظامی متجاوزین روسی، قیام و جهاد قهرمانانۀ ملت مسلمان ما علیۀ متجاوزین شروع گردید. جناب ایشان از همان آغاز حرکت های فکری و قیام های جهادی، سهم فعالانه در جهاد و مبارزات بر حق ملت خویش گرفتند. در تشویق و تحریص مردم به جهاد، تشکیل جبهات جهادی و ارشاد مجاهدین فعالیت های مثمر و مؤثر داشتند. بدون توجه به گروه یا حزب خاص به تمام مجاهدین و جبهات جهادی همکاری می نمودند و در تحکیم وحدت صفوف فرماندهان جبهات جهادی کوشش فراوان داشتند. به اثر این مساعی ایشان بود که ریاست شورای جهادی ولایتی هرات از طرف مجاهدین به ایشان تفویض گردید. به پاس انجام شایستۀ این وظایف و مسؤلیت ها بود که به محض پیروزی مجاهدین و تشکیل حکومت اسلامی، به ریاست محاکم ولایت هرات برگزیده شدند و سال ها در این سمت فعالیت و به اهالی شریف هرات خدمت نمودند.»

در بخش دیگر این زندگی نامه آمده است: «در کنار این فعالیت ها، تلاش های اجتماعی و کارهای مردمی شاخصۀ بارز دیگر ایشان بوده، مرجع و ملجآ بسیاری از کتله های مردمی اهالی ولایت هرات و سایر ولایات بودند و همواره در حل بسیاری از مشکلات اقوام، علما، گروه ها و طیف های مختلف اجتماعی، رفع اختلافات و همبستگی اسلامی و ملی شان تلاش می نمودند. موضوع مهم دیگر، ارتباطات وسیع شان با مراکز و نهاد های متنوع مذهبی و علمی هرات بود که بدون تعصب با اکثریت شان، از جمله برادران اهل تشیع مراوده و تعامل نیک داشتند و از تنش های احتمالی مذهبی با تدبیر و قاطعیت پیشگیری می نمودند.»

در حوزۀ فعالیت های فکری، آثار علمی ذیل باقیات صالحاتی است که از ایشان باقی مانده است:

– ترجمه و شرح اذکار امام نووی؛

– آداب الشرعیه و بلوغ المرام؛

– مسایل المتفرقه فی الامور المهمه؛

– الرسالۀ الناجزه فی جوازالخطبه باالفارسیه؛

– عون الباری شرح ادب المفرد امام بخاری (رح)؛

– حل نکات کافیه؛

– البیان القانع القاطع فی عدم اعتبار اختلاف المطالع؛

خاطر نشان می گردد که در مقطعی از این مراسم، فرزند ارشد شان دوکتور فیروز احمد جان «صالح» در جایگاه جای نشینی پدر از سوی والی محترم هرات و جمعی از اراکین علمی، دستار بندی و انتخاب گردید که در سخنان مختصری از حمایت و اعتماد اجماع بزرگان گردهمآیی ابراز شکران و قدردانی نمود و تعهد سپرد که با تمام اراده و انرژی در پیروی و اهتمام تحقق اهداف عالیۀ پدر مرحوم شان، از هیچ تلاشی دریغ نخواهد ورزید.

با وصف آن که تعدادی از سخنرانان از یاد آوری خاطرات فراموش ناشدنی و تکریم مقام علمی و عرفانی جناب مولانا «صالح» به دلیل ذیقی وقت باز ماندند، حوالی عصر پس از نماز عصر، نماز جنازه با مشارکت هزاران تن از حاضران اقامه و پیکر مبارک متوفا در ساحۀ مدرسۀ عالی غیاثیه و مؤسسۀ تحصیلات عالی اسلامی الغیاث احترامانه به خاک سپرده شد و حاضران با آخرین وداع به روح پاک ایشان اتحاف دعا نمودند.

روز بعد در مراسم فاتحه خوانی مرحوم مولانا «صالح» در مسجد جامع بزرگ هرات و مسجد جامع خرقۀ مبارکه، هزاران تن از کتله های هموطنان- خواهران و برادران مشارکت و به روح این مرد بزرگ اتحاف دعا نمودند. گفتنی است که در این مراسم نیز تعداد زیاد پیام های جدید به خوانش گرفته شد و از جایگاه ایشان با تکریم و قدردانی یادآوری گردید.